مجمع الذاکرین متوسیلن به باب الحوائج موسی بن جعفر علیه السلام

آموزش مداحی

تاریخ:پنجشنبه 1393/08/22-11:48

آموزش مداحی

 نکته اول:

شخصی که در ابتدای مسیر آموزش مداحی قرار میگیرد شاید به جهت نبود برنامه ای مشخص دچار سردرگمی گردد وعلت اصلی آن در ندانستن جواب این سه امر است:

1-      چه بخوانیم ؟

2-      از کجا بخوانیم؟

3-      چگونه بخوانیم؟

اما اینکه چه بخوانیم :بطور خلاصه یک مداح باید برای مداحی مطالبی از قبیل شعر آشنایی با تاریخ ومعارف زندگانی اهل بیت مقتل وکرامت را دارا باشد اصولا یک مداح بر فرض اگر بنا باشد یک ساعت مداحی کند مثلا برای شهادت حضرت زهرا (س) ابتدا باید یک رباعی صلوات بخواند سپس یک غزل امام زمان  بعدازآن یک قصیده یا مثنوی در مدح بی بی که درحین خواندن قصیده یک کرامتی از بی بی که معمولا متناسب با معنی یکی از ابیات قصیده است بخواند وسپس یک غزل مصیبت وبعد روضه وزبانحال وسپس یک نوحه واحد شور.... این یک منبر کامل است بگذریم ازاینکه در زمان ما بعضی ها چون توان خواندن خیلی از اینها راندارند وصرفا به خواندن شور ونوحه اکتفا کرده اند که البته به این افراد نمی توان مداح گفت چون 10 درصد از اصل مداحی را بیشتربکار نمی برند

اما اینکه از کجا بخوانیم واین مطالب را ازکجا به دست آوریم بحمدالله مداحان امروزه فقر شعری وتاریخی و.. ندارند چرا که برای یک مداح 4 جلد نخل میثم استاد سازگار یا دواوین استاد موید شفق و.... همچنین شعرای جوان مانند آقای لطیفیان و... کفایت می کند

وهمچنین در شناخت معارف مقتل وکرامت کتب فراوانی وجوددارند ازقبیل :منتهی الآمال . سحاب رحمت . از مدینه تا مدینه وهمچنین کتب کرامات مانند کرامات الحسین و....

واما اینکه چگونه بخوانیم : طریقه خواندن قصیده  غزل و.... نیاز به کلاس رفتن واستاد دیدن وهمچنین الگو برداری از مداحان مطرح  دارد. 



نوع مطلب : مداحی، مداحان 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

اولین مداحان اهل بیت

تاریخ:سه شنبه 1393/07/15-11:19

اولین مداحان اهل بیت

(ستایشگرى) و مدح اهل بیت علیهم السّلام از دیرباز در فرهنگ شیعه ریشه داشته و از همان سال هاى آغازین پیدایش اسلام ، كار خود را شروع نموده است كه تاریخ به خوبى نمایان گر این مسئله مى باشد و به عنوان یك رسالت تاریخى نسل به نسل تكرار گشته و به دست ما رسیده است . به جراءت مى توان گفت كه یكى از شالوده هاى اصلى شعر شیعى ، ستایشگرى این خاندان بوده و مى باشد كه با مشاهده چند صفحه از تاریخ اسلام ، پى به منزلت و ریشه دار بودن آن در ادبیات دینى ، برده مى شود. پس سزاوار است كه چند كلامى در این زمینه به صحبت بپردازیم .

بنا بر مدر در بحار الانوار ج 44، اولین مداح و روضه خوان امام حسین (ع)حضرت جبرئیل (ع)بود که برای حضرت آدم (علی نبینا و علیه السلام) روضه عطش را خواند. اولین روضه خوان در کنار پیکر مطهر امام حسین (ع) خواهر مظلومه ی ایشان حضرت زینب کبری(س)بودند.اولین روضه خوان در مسجد شام که با بیان مصائب پدرگرامیشان ماهیت یزید را بر باد دادندو او را رسوا و مورد لعن ابدی قرار دادند،امام سجاد(ج)بودند و اولین روضه خوان در کنار قبر مطهر حضرت سید الشهدا(ع)جابربن عبدالله انصاری بودند که درروز اربعین این امام عزیز مرثیه سرایی کردند.

پس می توان گفت:کسانی که مداحی اهلبیت را می کنند،در واقع همکاران این مقربان هستند و قدر خود را باید بدانند و مداحی را برای خود شغل قرار نداده و آخرت را به بهای ناچیز دنیا نفروشند،و توجه داشته باشند که رفتار و اعمالشان شایسته ی یک مداح واقعی باشد.                                                                                     

مداح دارد ریشه در آب و گل عشق                   مداح یعنی چلچراغ محفل عشق

مداح یعنی لب به غیبت  وا  نکردن                   مداح یعنی با کسی  بد تا  نکردن

مداح یعنی عیب کار  خویش  دیدن                   یعنی خدارا در کنار  خویش  دیدن

مداح یعنی  عارف  و  وارسته بودن                   تنها به اولاد علی  دلبسته  بودن

 هرکس درباره ی حسین(ع)شعری بگوید و حالت گریه به خود بگیرد،بهشت برای اوست

  ستایشگرى ائمه اطهارعلیهم السّلام در گذشته فقط به صورت سرودن اشعار و قصایدى در مدح آن بزرگواران بوده و ربطى به خوانندگى نداشته بلكه اصل و نهاد مدح بر شعر مبتنى بوده است . و اگر كسى شعرى را مى سروده ، خود وظیفه خواندن آن را نیز بر عهده مى گرفته است . به همین دلیل شعرا از نعمت صداى نسبتاً خوش نیز بهره مند بوده اند اما به جهت محدودیت تعداد شعراى اهل بیت علیهم السّلام كم كم اشعار آنها به وسیله افراد دیگرى كه از صداى بهترى بهره مند بوده اند، خوانده شد و همین مسئله باعث پویایى و رواج مدح و ستایش این خاندان در بین شیعیان آنها گردید. اما این به هیچ وجه موجب كم رنگ شدن و یا ضعیف شدن شعر مذهبى نگشته بلكه سبب قوام بیشتر آن نیز به واسطه ترویج شعر، از ناحیه مداحان گردیده است . فقط كم كم موجب جدا شدن حیطه كارى شعرا از مادحین گردیده كه آن هم هیچ گونه ضررى به فرهنگ ستایشگرى وارد نساخته است ؛ كه یك دسته فقط شعر بگویند و دسته دیگر با نفس مسیحایى خود، به خواندن آن بپردازند چرا كه این فرهنگ ، متكى به ولایت بوده و با بهره گیرى از نور وجودى ائمه معصومین علیهم السّلام به دست شعرا داده شده است . یكى از شاعران به نام و ستایشگران خوب اهل بیت علیهم السّلام آقاى (غلامرضا سازگار)، در زمینه پشتوانه شعر دینى مى گوید:

(پشتوانه شعر متعهد دینى ، عمدتاً جهات معنوى و ابعاد روحانى موجود در سیره اهل بیت و مكارم والاى اخلاقى و معارف ارزشمندى است كه در گفتار و كردار رهبران معصوم دینى سراغ داریم و نیز عنایت خاصى است به حضرات ائمه اطهار نسبت به شعراى متعهد مذهبى ابراز مى كردند و آنان را مورد تفقد كریمانه خود قرار مى دادند و از اینها كه بگذریم باید از اقبال مستمر مخاطبانى یاد كرد كه همیشه شیفتگى خود را نسبت به آثار منظوم دینى ابراز كرده اند و شعراى متعهد دینى را مورد تكریم و ستایش خود قرار داده اند).

آرى ، برخورد كریمانه و تشویق ائمه اطهارعلیهم السّلام باعث تحریك شعرا براى سرودن مدایح و مراثى این ذوات مقدسه شده و همواره مورد تاءیید آنها بوده است و با بیان توصیه هائى بجا و نقد و بررسى شعر آنها، سعى در قوت و استحكام این فرهنگ داشته اند. آنها هم خود شاعران بسیار توانا و زبردستى بوده و هم شاگردان بزرگى را تربیت كرده و از منبع علم لایزال خود بهره مند ساخته اند. شعراى بزرگى چون عبدالله بن عباس ، اروى دختر عبدالمطلب و عمه رسول خداصلّى اللّه علیه و آله حسان بن ثابت ، عامر بن اكوع ، كعب بن مالك ، خزیمة بن ثابت ، عمار یاسر، صعصعة بن صوحان ، حجر بن عدى ، قیس بن سعد بن عباده ، منذر بن جارود عبدى ، سلیمان صرد خزاعى ، عدى بن حاتم طایى ، هاشم مرقال ، مالك اشتر و ابوالا سود دوئلى كه از محضر پیامبر اكرم صلّى اللّه علیه و آله و امیرالمؤ منین علیه السّلام بهره هاى بسیار برده كه توانایى خود این دو بزرگوار در سرودن اشعار دینى و نقد و انتقاد شعر شاعران دینى ، سهم بسزایى در اشاعه آن داشته است

اشعارى كه پیامبرصلّى اللّه علیه و آله و على علیه السّلام در جنگ ها به عنوان رجز و نیز اشعارى كه در سوگ همسر عزیزشان فاطمه زهراعلیهاالسّلام ،فى البداهه مى سروده اند، حاكى از روحى سرشار و ذوقى قوى مى باشد كه نمونه هایى از آن در تاریخ ذكر شده است . همچنین آن سروران شعر بقیه شعرا را نیز نقد مى نموده اند و خصوصاً اشكالات معنوى را به آنان گوشزد مى فرموده اند. به عنوان مثال ؛

(روزى كعب بن مالك قصیده اى در مدح حضرت رسول مى سراید و تصمیم مى گیرد كه آن را در محضر آن بزرگوار بخواند اما به دلیل شلوغ بودن مجلس قادر به قرائت آن نبود. رسول مكرم اسلام كه مجلس را آماده شنیدن قصیده كعب نمى بیند، با دست مبارك خود، مردم را به سكوت دعوت كرده و به كعب اجازه خواندن قصیده اش را مى دهند. كعب شروع به خواندن مى كند تا شعر به این بیت مى رسد؛

ان الرسول لسیف یستضاءُ به و صارم من سیوف الهند مسلول كه حضرت به این بیت از شعر او انتقاد كرده و به او مى فرمایند كه عبارت (سیوف الهند)) را به ((سیوف الله ) تغییر دهد1 و با این كار اذهان عمومى مردم و شاعران اهل بیت را به این نكته متوجه مى سازند كه نباید رابطه مقام منیع رسالت و نبوت ایشان را جداى از مبداء وحى الهى دانست و رسول خدا به او مى فرمایند: مؤ من با شمشیر و زبانش جهاد مى كند و سوگند به خدایى كه جانم در دست اوست شعر شعرا به منزله تیرى است كه به طرف دشمن نشانه رود)2

و با جهت دهى شعر دینى در مسیر صحیح آن ، كوشیدند تا آن را به شعرى ارزشمند و هدف گرا تبدیل كرده تا اثر مطلوب خود را در خودى و دشمن داشته باشد و به فرموده ایشان به منزله سلاحى در برابر دشمن قرار گیرد تا موجب خوار شدن و رسوایى دشمنان اسلام شود. به شعراى زمان خود مى فرمودند:

(سوگند به خدائى كه جانم در دست اوست شما شاعران با شعرتان به سوى دشمن نشانه مى روید)3 .

(دشمنان را هجو كن و تا زمانى كه مشغول هجو هستى روح القدس (جبرئیل ) با توست )4.

حضرت به كار بردن شعر هدفمند ارزشى را به منزله جهاد و مبارزه با دشمنان دین مى دانستند و به تشویق شعرا به سرودن اشعارى ایچنین پرداخته و آنها را در قبال شعرشان مورد تكریم قرار مى دادند و در مورد شعرا، راءفت و مهربانى بیش از پیش از خود نشان داده و آنان را مورد عنایت خاص خود قرار مى دادند. از جمله این شاعران (حسّان بن ثابت ) است كه حضرت در مورد او فرمودند(خداوند حسان را به وسیله روح القدس مدد مى فرماید، تا زمانى كه از حریم رسول خدا در برابر دشمنانش دفاع مى كند)5.
حضرت در جریان غدیر نیز از حربه شعر براى ماندگار شدن این واقعه عمیق تاریخى استفاده كرده و به حسان فرمودند:
(اى حسان ! تو مؤ ید به دم روح القدسى مادامى كه ما را با زبان شعر خود یارى كنى )6.

شاعر دیگرى كه مورد عنایت خاص حضرت واقع شد (عامر بن اكوع ) بود كه شعر حماسى او در جنگ خیبر به لوحى پایدار در تاریخ اسلام تبدیل گردید كه در همان جنگ هم به شهادت رسید. پیامبر در مورد او دعا كرده و آمرزش او را به خاطر خدمتش به اسلام از خدا طلبید7 .

در تاریخ آمده كه؛ (روزى پیامبر اكرم صلّى اللّه علیه و آله در مجلسى كه على علیه السّلام نیز حضور داشتند، اظهار علاقه به شنیدن شعر حضرت ابیطالب علیه السّلام نمودند كه امیرالمؤ منین علیه السّلام برخاسته و شعر پدر بزرگوار خود را در مجلس قرائت كردند. در این لحظه مردى كنانى فى البداهه به تضمین شعر ابیطالب علیه السّلام پرداخته و با عوض كردن قالب آن ، شعر جدیدى را سرود كه باعث خوشحالى و مسرّت پیامبرصلّى اللّه علیه و آله و اهل مجلس ‍ گردید. حضرت به او فرمودند: اى مرد كنانى ! خداوند به ازاى هر بیتى از این شعرت ، خانه اى در بهشت به تو كرامت فرماید و وى را مورد تفقد قرار دادند)8.
گذشته از معصومینى چون پیامبر اكرم ، على ، فاطمه زهرا، امام حسن مجتبى ، امام حسین ، امام سجاد، و على بن موسى الرضاعلیهم السّلام كه وصل به منبع لایزال وحى و علم الهى بوده اند، فرزندان این خاندان نیز از شاخصه هاى ادبیات عرب به شمار مى روند. كسانى چون عقیله بنى هاشم حضرت زینب ، قمر بنى هاشم ابوالفضل العباس ، رباب همسر فداكار سیدالشهدا و حضرت سكینه علیهم السّلام كه به تربیت شعراى بزرگى چون (فرزدق  (جریر)، (كثیّر عزة بن عبدالرحمن خزاعى) و... پرداخته اند. اشعارى كه امام حسین ، حضرت عباس ، و حضرت سكینه علیهم السّلام در روز عاشورا خواندند از برترین و معروف ترین اشعار شیعى محسوب مى شود كه كمابیش همگى با آن آشنایى دارید و از جایگاهى عالى در مقام شعر و شاعرى برخوردار است .

منابع:

1.  مستدرك حاكم نیشابورى 3/582.
2. مجمع البیان 7/208.
3. مستدرك احمد بن حنبل 3/456.
4. الغدیر2/8.
5. مستدرك حاكم 3/477.
6. الغدیر2/7.
7. اسد الغابة 3/125.
8. امالى شیخ طوسى /46.


اولین مداحان چه کسانی بودند؟

جعفربن عفان نقل می کند:

روزی به خدمت امام صادق رسیدم،آن حضرت مرا پیش خواند و نزدیک خود جای داد ،پس از آن فرمود،ای جعفر!

عرض کردم: بله ؟خدا مرا فدای شما کند.

فرمود:به ما رسیده که تو شعر خوب درباره ی امام حسین(ع)می گویی.

عرض کردم:آری، خدا مرا فدای شما کند.

فرمود:بگو

پس من انشاء نمودم و آن حضرت و کسانی که نزد ایشان بودند،گریستند تا اشک بر گونه و محاسنشان جاری شد.

بعد فرمود:ای جعفر!ملائکه ی مقربین در اینجا حاضرند و کلمات تو را استماع می کنند که در مصیبت حسین(ع)می گویی،و گریه می کنند مثل گریه ی ما و بلکه بیشتر.

ای جعفر!خدا بهشت را بر تو واجب کرد.

آنگاه حضرت فرمود:کسی نیست که در مصیبت حسین(ع) ذاکر باشد و گریه کند یا دیگری را بگریاند مگر اینکه خدای تعالی بهشت را بر او واجب می فرماید و گناهانش را می بخشد.

  

خصائص الحسینی

 wilayat.blogfa.com

 

گرد آورنده:محمد نبوی

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 




Admin Logo
themebox Logo
پربازدیدترین مطالب

کد پربازدیدترین

Your IP: